دسته‌ی آموزشی

آموزش سیاست

خیلی از تصمیم‌های زندگی روزمره‌مان — از قیمت دلار تا قانون کار — نتیجه‌ی تصمیم‌های سیاسی‌اند، حتی وقتی اسمش را «سیاست» نمی‌گذاریم. فهمیدن این مکانیزم‌ها، سواد مدنی واقعی است.

  • ۳۵ موضوع
  • ۱۸۶ دوره
  • ۱٬۴۸۸ درس
  • مدرک با کد تأیید

موضوع‌های سیاست

هر موضوع چند دوره‌ی کوتاه دارد و با یک آزمون پایانی و مدرک تمام می‌شود.

سیاست همه‌جا هست، حتی وقتی اسمش را نمی‌بریم

سیاست فقط ساختمانِ مجلس نیست؛ از سرِ سفره تا هیئت‌مدیره‌ی ساختمان و گروه‌های آنلاین جریان دارد. این موضوع، الگوهای مشترکِ همه‌ی این‌ها را نشان می‌دهد.

۶ دوره۴۸ درس
دولت چطور به این شکل درآمد؟

دولتِ مدرن — مرزِ مشخص، یک مرکزِ قدرت، حکومتِ مستقیم بر شهروندان — تازه حدودِ ۴۰۰ سال عمر دارد. این موضوع ردِ پای آن را از طایفه و امپراتوری و فئودالیسم تا کشورِ روی نقشه دنبال می‌کند.

۶ دوره۴۸ درس
کلمه‌هایی که سرشان دعواست: آزادی، برابری، عدالت

همه طرفدارِ آزادی و برابری و عدالت‌اند؛ هیچ‌کس علیهِ این کلمه‌ها تبلیغ نمی‌کند. پس چرا سیاست پر از دعواست؟ چون هر کس از این کلمه‌ها چیزِ متفاوتی می‌فهمد. این موضوع نشان می‌دهد هر کدام چند معنا دارند، آن معناها چطور به سیاست‌های متفاوت می‌رسند، و چطور بفهمیم طرفِ مقابل کدام معنا را در ذهن دارد.

۶ دوره۴۸ درس
دموکراسی از کجا آمد و چند بار تا حالا مُرد؟

دموکراسی نه طبیعی است، نه ناگزیر، نه یک خطِ پایان. تکه‌تکه اختراع شد، دو هزار سال یک دشنام بود، چارچوبِ مدرنش را از سه انقلاب گرفت، «مردم»‌اش طیِ ۱۵۰ سال مبارزه گشاده شد، در موج‌ها گسترش یافت و عقب نشست، و امروز زیرِ فشارهای مشخصی است. این موضوع کلِ این مسیر را روایت می‌کند.

۶ دوره۴۸ درس
چپ، راست، این وسط: نقشه‌ی دعواهای سیاسی

وقتی می‌گویند کسی «چپ» است یا «راست»، دقیقاً یعنی چه؟ این کلمه‌ها از کجا آمدند، چه چیزی را خوب توضیح می‌دهند و کجا کم می‌آورند؟ این موضوع یک نقشه به دست می‌دهد: ایدئولوژی یعنی چه، محورِ چپ-راست بر سرِ چیست، چرا یک خط کافی نیست و محورِ دومی هم لازم است، و چطور از حرف‌های یک سیاستمدار بفهمیم کجای این نقشه ایستاده — همه بی‌طرف و توصیفی.

۴ دوره۳۲ درس
لیبرالیسم: فرد مهم‌تر است یا جمع؟

لیبرالیسم یک ایدئولوژیِ واحد نیست، یک خانواده است — و همه‌ی اعضایش یک چیز را در مرکز می‌گذارند: آزادیِ فرد و ارزشِ برابرِ هر انسان. این موضوع نشان می‌دهد این ایده از کجا آمد (روشنگری و «کشفِ فرد»)، نسخه‌ی کلاسیکش («حکومت هرچه کمتر») چه گفت، چرا نسخه‌ی رفاهی از دلش بیرون آمد، نئولیبرالیسم چطور بازار را برگرداند، و منتقدانِ چپ و سنت‌گرا چه ایرادهایی می‌گیرند — همه بی‌طرف و مقایسه‌ای.

۵ دوره۴۰ درس
محافظه‌کاری: چرا نباید همه‌چیز را یک‌شبه عوض کرد؟

محافظه‌کاری بیش از «مخالفت با تغییر» است: یک نگاهِ خاص به طبیعتِ انسان، به مرزهای عقلِ بشر برای بازطراحیِ جامعه، و به ارزشِ چیزهایی که در طولِ زمان جا افتاده‌اند. این موضوع از ادموند برک و واکنشش به انقلابِ فرانسه شروع می‌کند، بعد به ارزش‌های مثبتِ محافظه‌کاری (سنت، تجربه، نظم)، تفاوتِ محافظه‌کارِ آمریکایی و اروپایی، موجِ تازه‌ی «محافظه‌کاریِ ملی»، و انتقادها می‌پردازد — همه بی‌طرف و مقایسه‌ای.

۵ دوره۴۰ درس
سوسیالیسم: اگر ثروت را جور دیگری تقسیم کنیم چه می‌شود؟

سوسیالیسم یک خانواده‌ی بزرگ از ایده‌هاست که یک باورِ مشترک دارند: سپردنِ کاملِ اقتصاد به مالکیتِ خصوصی و بازار، بی‌عدالتی و نوعی سلطه تولید می‌کند، و جامعه می‌تواند و باید تولید و توزیعِ ثروت را جمعی‌تر و دموکراتیک‌تر سازمان بدهد. این موضوع از کارخانه‌های قرنِ نوزدهم و اولین سوسیالیست‌ها شروع می‌کند، بعد به مارکس، به دعوای بزرگِ «انقلاب یا صندوقِ رأی»، به مدلِ اسکاندیناوی، و در پایان به ترازنامه‌ی «چه چیزی جواب داد و چه چیزی فاجعه شد» می‌رسد — همه بی‌طرف و مقایسه‌ای.

۵ دوره۴۰ درس
ناسیونالیسم: «ما» کی هستیم و «آن‌ها» کی؟

ناسیونالیسم یک ایده‌ی نازک اما بسیار نیرومند است: جهان به‌طورِ طبیعی به «ملت‌ها» تقسیم می‌شود، مشروعیتِ سیاسی از ملت می‌آید، و هر ملت باید خودش را اداره کند. این موضوع از تعریفِ «ملت» (خون و خاک یا قراردادِ شهروندی؟) و بحثِ «کهن یا مدرن» شروع می‌کند، بعد به ساخته‌شدنِ آلمان و ایتالیا، به ناسیونالیسمِ ضدِاستعماری، به روی تاریکِ پاک‌سازیِ قومی، و در پایان به موجِ امروزی (برکسیت و راستِ نو) می‌رسد — همه بی‌طرف و مقایسه‌ای.

۵ دوره۴۰ درس
بقیه‌ی عینک‌ها: آنارشیسم، فاشیسم، سبز، فمینیسم، پوپولیسم

بعد از سه سنتِ بزرگ (لیبرالیسم، محافظه‌کاری، سوسیالیسم) و ناسیونالیسم، چند «عینکِ» دیگر هم هست که هر کدام گوشه‌ای از سیاستِ امروز را توضیح می‌دهند. این موضوع شش تا از آن‌ها را در دوزهای فشرده بررسی می‌کند: آنارشیسم (نفیِ خودِ حکومت)، فاشیسم (چطور در یک دهه از هیچ به قدرتِ تام رسید)، سیاستِ سبز (وقتی محیطِ زیست به رأی تبدیل می‌شود)، فمینیسم به‌مثابه مطالبه‌ی سیاسی، پوپولیسم («مردمِ پاک در برابرِ نخبه‌ی فاسد»)، و ورودِ دین به سیاست — همه بی‌طرف، مقایسه‌ای، و بدونِ حکم درباره‌ی موردهای جاری.

۶ دوره۴۸ درس
ایده‌هایی که ۲۵۰۰ سال است سرشان بحث می‌کنیم

بعضی از پرسش‌های سیاست آن‌قدر بنیادی‌اند که از یونانِ باستان تا امروز جوابِ نهایی نگرفته‌اند: چه کسی باید حکومت کند؟ آدم بیرون از جامعه چیست؟ سیاستمدارِ خوب یعنی سیاستمدارِ اخلاقی؟ انسان ذاتاً گرگ است یا شریک؟ این موضوع پنج متفکرِ کلاسیک — افلاطون، ارسطو، ماکیاولی، هابز و لاک، و روسو — را می‌شکافد: هر کدام چه پرسشی را جواب می‌داد، استدلالش در قوی‌ترین شکل چه بود، نقدهای جدی به آن چیست، و چرا هنوز در دعواهای امروز حاضر است.

۵ دوره۴۰ درس
ایده‌هایی که هنوز در دعواهای امروز حاضرند

پنج متفکرِ متأخرتر که هر کدام یک بُعدِ کم‌دیده‌ی سیاست را روشن کردند و امروز مستقیماً در بحث‌ها حاضرند: مونتسکیو (چرا قدرت را باید تکه‌تکه کرد)، توکویل (خطرِ «استبدادِ اکثریت» و دموکراسیِ بی‌رمق)، هانا آرنت (آدم‌های معمولی چطور شریکِ جنایت می‌شوند)، رالز (اگر نمی‌دانستی در کدام خانواده به دنیا می‌آیی، چه جامعه‌ای می‌ساختی؟)، و فوکو (قدرت فقط در حکومت نیست؛ در مدرسه و بیمارستان و اداره هم هست). هر متفکر: چه پرسشی، استدلال در قوی‌ترین شکل، نقدها، و ربطِ امروزی‌اش.

۵ دوره۴۰ درس
چند مدل حکومت داریم و چطور از هم جدایشان کنیم؟

این تاپیک درباره‌ی «ماشینِ حکومت» است و این موضوع نقطه‌ی شروعش: چطور نظام‌های سیاسی را دسته‌بندی کنیم. «دموکراسی در برابرِ دیکتاتوری» یک تقسیمِ درشت و ناکافی است؛ واقعیت یک طیف است با چند بُعد. این موضوع پنج بخش دارد: (۱) طیفِ دموکراسیِ انتخاباتی تا دموکراسیِ لیبرال تا اقتدارگرایی تا توتالیتاریسم؛ (۲) اقتدارگراها چطور سرِ پا می‌مانند (سرکوب، خرید، مشروعیت‌سازی)؛ (۳) رژیم‌های دورگه که «انتخابات دارند ولی دموکراسی نیستند»؛ (۴) شاخص‌هایی که کشورها را رتبه می‌دهند — چطور ساخته می‌شوند و کجا می‌لنگند؛ (۵) یک جعبه‌ابزارِ عملی برای خواندنِ یک نظام. تمام مطالب توصیفی و مقایسه‌ای است، بدونِ حکم درباره‌ی کشورِ خاص.

۵ دوره۴۰ درس
قانون اساسی: قراردادی که دستِ حکومت را می‌بندد

قانونِ اساسی چه کاری می‌کند و چرا؟ این موضوع پنج بخش دارد: (۱) کارکردهای یک قانونِ اساسی — تأسیسِ نهادها، توزیع و مهارِ قدرت، تثبیتِ حقوق، تعیینِ رویه‌ی تغییرِ خودش، و نقشِ نمادین؛ (۲) کشورهایی که متنِ واحد ندارند (بریتانیا) و مدلِ «تدوین‌نشده»؛ (۳) چرا تغییرِ قانونِ اساسی عمداً سخت است — تثبیت، بندهای تغییرناپذیر، دوامِ قانونِ اساسی؛ (۴) دادگاهی که می‌تواند قانونِ مجلس را باطل کند — بازبینیِ قضایی و دادگاه‌های قانونِ اساسی؛ (۵) فدرالیسم — یک کشور یا چند کشورِ کوچک زیرِ یک سقف. همه‌ی مطالب توصیفی و مقایسه‌ای است.

۵ دوره۴۰ درس
سه قوه: چرا قدرت را عمداً سه‌تکه کردند؟

قدرتِ حکومت را چرا و چطور به سه بخش تقسیم می‌کنند و چه اتفاقی می‌افتد وقتی این سه بخش با هم کار می‌کنند یا به جانِ هم می‌افتند؟ این موضوع شش بخش دارد: (۱) ایده‌ی بزرگ — چرا هیچ‌کس نباید هم‌زمان قانون بنویسد، اجرا کند و قضاوت کند؛ (۲) رئیس‌جمهور یا نخست‌وزیر؟ دو مدلِ اصلیِ دنیا و پیامدهایشان؛ (۳) پارلمان واقعاً جز سر و صدا چه می‌کند؛ (۴) چرا یک دادگاهِ مستقل حتی به نفعِ کسی است که هیچ‌وقت پایش به دادگاه نمی‌افتد؛ (۵) وقتی «حالتِ اضطراری» به بهانه‌ی همیشگی تبدیل می‌شود؛ (۶) کارمندانِ دولت — «دولتِ پنهان» یا چرخ‌دنده‌ی لازم؟ همه‌ی مطالب توصیفی و مقایسه‌ای است و هر دیدگاه را در قوی‌ترین شکلش با نقدِ اصلی‌اش می‌آورد.

۶ دوره۴۸ درس
حکومتی که هر روز می‌بینیم: شهرداری و شورا

سیاستِ ملی تیترِ خبرها را می‌گیرد، اما لایه‌ای از حکومت که بیشترین تماس را با زندگیِ روزمره دارد همان لایه‌ی محلی است: خیابانی که در آن رانندگی می‌کنی، آبی که می‌نوشی، پارک و زباله و مدرسه و ساختمانی که کنارِ خانه‌ات بالا می‌رود. این موضوع پنج بخش دارد: (۱) لایه‌ی محلی چیست و چرا مهم است؛ (۲) شورای شهر واقعاً سرِ چه چیزهایی تصمیم می‌گیرد؛ (۳) وقتی یک منطقه می‌خواهد نیمه‌مستقل شود (اسکاتلند، کاتالونیا، کبک)؛ (۴) شهرهای بزرگ چطور خودشان به بازیگرِ سیاسی تبدیل شده‌اند؛ (۵) پول از کجا می‌آید و خرجِ کجا می‌شود. همه‌ی مطالب توصیفی و مقایسه‌ای است. درسِ هفتمِ دوره‌ی پنجم کلِ موضوع را جمع‌بندی می‌کند و خوشه‌ی C را می‌بندد.

۵ دوره۴۰ درس
پشتِ‌صحنه‌ی انتخابات: چرا شمارشِ آرا همه‌ی ماجرا نیست

انتخابات را معمولاً با شبِ شمارشِ آرا به‌یاد می‌آوریم؛ اما نتیجه‌ی یک انتخابات پیش از آنکه کسی رأی بدهد، با چند تصمیمِ دیگر شکل گرفته است: انتخابات اصلاً برای چیست، چه قاعده‌ای رأی را به صندلی تبدیل می‌کند، خطوطِ حوزه‌ها را چه کسی و کِی کشیده، و آیا کلِ زنجیره — از نوشتنِ قانون تا رسیدگی به شکایت‌ها — سالم بوده است. این موضوع پنج بخش دارد: (۱) انتخابات چه‌کارهایی می‌کند غیر از انتخاب‌کردن، و دو رؤیای رقیب از یک برگه‌ی رأی؛ (۲) نظام‌های اکثریتی («برنده همه‌چیز را می‌برد») و چرا حزبِ سوم شانسی ندارد؛ (۳) نظامِ تناسبی و ایده‌ی «هر رأی یک صندلی»؛ (۴) حوزه‌بندی و جِری‌مَندرینگ — چطور با خط‌کشیدن روی نقشه می‌شود نتیجه را از پیش تعیین کرد؛ (۵) تقلب، ناظر، و اینکه از کجا بفهمیم انتخابات سالم بوده. همه‌ی مطالب توصیفی و مقایسه‌ای است. درسِ هفتمِ دوره‌ی پنجم کلِ موضوع را جمع‌بندی می‌کند و راه را به بقیه‌ی خوشه‌ی D باز می‌کند.

۵ دوره۴۰ درس
حزب‌ها: چرا لازم‌اند و چرا از آن‌ها بدمان می‌آید؟

کمتر نهادی در سیاست هم‌زمان این‌قدر ضروری و این‌قدر منفور است. بدونِ حزب‌ها، یک انتخابات یعنی صدها نامزدِ منفرد و یک مجلس یعنی صدها نماینده‌ی بی‌هماهنگ که هیچ چیزی از آن نمی‌گذرد؛ با این حال در سراسرِ جهان اعتماد به حزب‌ها پایین‌ترین در میانِ همه‌ی نهادهاست. این موضوع پنج بخش دارد: (۱) یک حزب دقیقاً چه کارهایی برای شهروند و برای دموکراسی انجام می‌دهد؛ (۲) خانواده‌های حزبیِ دنیا، از سبزها تا راستِ افراطی، و شکاف‌های اجتماعی‌ای که آن‌ها را ساختند؛ (۳) یک حزب، دو حزب، ده حزب — کدام نظامِ حزبی چه چیزی می‌خرد و چه چیزی می‌فروشد؛ (۴) داخلِ حزب: رهبر، عضو، پول، و «قانونِ آهنینِ الیگارشی»؛ (۵) چرا مردمِ همه‌جای دنیا از حزب‌ها فاصله گرفته‌اند و پیامدهایش چیست. همه‌ی مطالب توصیفی و مقایسه‌ای است. درسِ هفتمِ دوره‌ی پنجم کلِ موضوع را جمع‌بندی می‌کند.

۵ دوره۴۰ درس
غیر از رأی‌دادن، چه کاری از دستِ شهروند برمی‌آید؟

رأی‌دادن هر چند سال یک بار اتفاق می‌افتد و فقط یک بیتِ اطلاعات منتقل می‌کند: این حزب، نه آن حزب. اما میانِ دو انتخابات، طیفِ گسترده‌ای از کنشِ سیاسی در دسترسِ یک شهروند است — از امضای طومار و تماس با نماینده تا سازمانِ مردم‌نهاد، تظاهرات، اعتصاب، و نافرمانیِ مدنی. این موضوع پنج بخش دارد: (۱) کلِ طیفِ مشارکتِ غیرانتخاباتی و منطقِ آن؛ (۲) سازمان‌های مردم‌نهاد و جامعه‌ی مدنی و کاری که می‌کنند؛ (۳) تظاهرات و جنبش‌های اجتماعی — کِی جواب می‌دهند و کِی نه؛ (۴) نافرمانیِ مدنی: منطق، شرایط و مرزهای اخلاقی‌اش؛ (۵) کنشگریِ دیجیتال — آیا واقعاً اثر دارد یا فقط حسِ خوب می‌دهد. همه‌ی مطالب توصیفی و مقایسه‌ای است و با نمونه‌های واقعیِ تاریخی و امروزی همراه است. درسِ هفتمِ دوره‌ی پنجم کلِ موضوع را جمع‌بندی می‌کند.

۵ دوره۴۰ درس
چرا مردم به این چیزی که رأی می‌دهند رأی می‌دهند؟

رأیِ یک نفر از کجا می‌آید؟ از جیبش، از هویتش، از عادتِ خانوادگی‌اش، از چیزی که در تلویزیون دیده، یا از یک محاسبه‌ی سنجیده؟ این موضوع پنج بخش دارد: (۱) نظرسنجی‌ها چطور کار می‌کنند و چرا گاهی سخت اشتباه می‌کنند؛ (۲) مدل‌های کلاسیکِ توضیحِ رأی — جامعه‌شناختی، روان‌شناختی-اجتماعی، و انتخابِ عقلانی — و بحثِ جیب در برابرِ هویت؛ (۳) جامعه‌پذیریِ سیاسی: سیاست را از خانواده، مدرسه، هم‌سالان و رسانه چطور یاد می‌گیریم؛ (۴) شکاف‌هایی که رأی را پیش‌بینی می‌کنند — تحصیلات، شهر/روستا، نسل، مذهب، منطقه، جنسیت؛ (۵) آیا «رأی‌دهنده‌ی عاقل» اصلاً وجود دارد؟ همه‌ی مطالب توصیفی و مقایسه‌ای است و هر دیدگاه در قوی‌ترین شکلش با نقدِ اصلی‌اش می‌آید. درسِ هفتمِ دوره‌ی پنجم کلِ موضوع را جمع‌بندی می‌کند و خوشه‌ی D را می‌بندد.

۵ دوره۴۰ درس
واقعاً چه کسی تصمیم می‌گیرد؟

وقتی می‌پرسیم «چه کسی تصمیم می‌گیرد؟»، اول به یک نقشه‌ی روشن از بازیگران نیاز داریم. این موضوع «دولت» را (دستگاهِ پایدار: بوروکراسی، ارتش، دادگاه، خزانه) از «حکومت» (صاحب‌منصبانِ فعلی که می‌آیند و می‌روند) و از «نظام» (قواعدِ بازی) و از «جامعه» (بازیگرانِ سازمان‌یافته‌ی بیرونِ دولت) جدا می‌کند؛ بعد سراغِ بحثِ کهنه‌ی «نخبه در برابرِ کثرت‌گرا» می‌رود (آیا همیشه یک اقلیت حکومت می‌کند؟)، نقشِ پول و طبقه را می‌سنجد، رابطه‌ی قومیت و مذهب با قدرت را باز می‌کند، و می‌پرسد چرا بعضی جامعه‌ها به‌خاطرِ «اعتماد» و «سرمایه‌ی اجتماعی» بهترِ کار می‌کنند. همه‌ی مطالب توصیفی و مقایسه‌ای است، بدونِ داوری درباره‌ی دعواهای جاری.

۵ دوره۴۰ درس
جنبش‌ها و انقلاب‌ها: مردم کی به خیابان می‌آیند؟

چرا میلیون‌ها بی‌عدالتیِ روزمره به هیچ‌جا نمی‌رسند و یکی ناگهان یک کشور را تکان می‌دهد؟ این موضوع نظریه‌ی جنبش‌های اجتماعی و نظریه‌ی انقلاب را باز می‌کند: چطور یک اعتراضِ کوچک به جنبش تبدیل می‌شود (فرصتِ سیاسی، ساختارهای بسیج، قاب‌بندی، مجموعه‌ی رفتارِ اعتراضی)؛ جنبش‌ها کِی می‌برند و چرا (حقِ رأیِ زنان، حقوقِ مدنی، محیط‌زیست)؛ چرا انقلاب رخ می‌دهد (نسل‌های نظریه‌ی انقلاب) و چرا اغلب نتیجه‌اش آن نیست که می‌خواستند؛ سه انقلابِ بزرگ کنارِ هم به‌شکلِ تطبیقی و تاریخی (فرانسه، روسیه، ایران)؛ و چرا بعضی جنبش‌ها مسالمت‌آمیز می‌مانند و بعضی خشن می‌شوند — با بهار عربی به‌عنوانِ یک جرقه و نتایجِ کاملاً متفاوت. همه‌ی مطالب توصیفی، مقایسه‌ای و تاریخی است، بدونِ داوری درباره‌ی دعواهای جاری.

۶ دوره۴۸ درس
رسانه: کسی که تعیین می‌کند به چه چیزی فکر کنیم

ما بیشترِ چیزهایی را که درباره‌ی سیاست می‌دانیم مستقیم ندیده‌ایم؛ از رسانه شنیده‌ایم. این موضوع می‌پرسد آن واسطه چطور کار می‌کند. چرا به رسانه می‌گویند «قوه‌ی چهارم» و برای دموکراسی چه کارهایی باید بکند؛ چرا رسانه به ما نمی‌گوید «چه» فکر کنیم اما به‌طرزِ چشمگیری تعیین می‌کند «به چه چیزی» فکر کنیم (تعیینِ دستورِ کار، پرایمینگ، قاب‌بندی)؛ پشتِ هر رسانه یک مالک و یک منبعِ درآمد است و این ساختار خروجی را شکل می‌دهد؛ شبکه‌های اجتماعی چطور سردبیرِ انسانی را با الگوریتم عوض کردند و بحثِ حباب و خشم و قطبی‌سازی چقدر در شواهد پایه دارد؛ پروپاگاندا از پوسترهای جنگِ جهانی تا ترِندهای ساختگی؛ و خبرِ جعلی، بات، عملیاتِ نفوذ و آنچه واقعاً از آن‌ها می‌دانیم. همه‌ی مطالب توصیفی و مقایسه‌ای است، بدونِ داوری درباره‌ی رسانه‌ها یا دعواهای جاری. منابعِ کلیدیِ کلِ موضوع در درسِ اول معرفی می‌شوند.

۶ دوره۴۸ درس
جعبه‌ابزار: چطور فریبِ سیاسی نخوریم

موضوع‌های پیشینِ این خوشه نشان دادند قدرت، جنبش‌ها و رسانه چطور کار می‌کنند. این موضوعِ پایانی یک جعبه‌ابزارِ عملی می‌سازد: چطور یک خبرِ سیاسی را بخوانیم و وارسی کنیم؛ مغالطه‌های پرتکرار در بحثِ سیاسی و شناختنشان با مثال؛ چرا وقتی طرفدارِ یک «تیمِ» سیاسی می‌شویم قضاوتمان کج می‌شود؛ آمار و درصد و نمودار، جایی که بیشترین گمراهی رخ می‌دهد؛ تشخیصِ تحریکِ احساسی و ترفندهای ترغیب؛ و چطور با کسی که مخالفِ ماست حرف بزنیم بدون اینکه به دعوا برسد. هدف نه «به هیچ‌چیز اعتماد نکن» است و نه «به‌راحتی باور کن»، بلکه «اعتمادِ کالیبره‌شده» و چند عادتِ ساده که همین امروز می‌شود به کار بست. منابعِ کلیدیِ کلِ موضوع در درسِ اول معرفی می‌شوند.

۶ دوره۴۸ درس
چرا اقتصاد همیشه سیاسی است؟

به اقتصاد اغلب مثلِ یک علمِ فنیِ خنثی نگاه می‌شود؛ اما هر تصمیمِ اقتصادی برنده و بازنده دارد، و «چه کسی چه چیزی می‌گیرد» تعریفِ سیاست است. این موضوع — آغازِ خوشه‌ی «پول و قدرت» — نشان می‌دهد چرا کمبود به بده‌بست می‌انجامد و بده‌بست به انتخابِ سیاسی؛ چهار جوابِ تاریخ به پرسشِ «بازار یا دولت؟»؛ چیزهایی که بازار خوب می‌سازد و چیزهایی که اصلاً نمی‌سازد (کالای عمومی، اثرِ جانبی، انحصار) در کنارِ «شکستِ دولت»؛ اینکه مالیات فقط جمع‌آوریِ پول نیست بلکه یک نظریه‌ی عدالت و یک قراردادِ سیاسی است؛ و اینکه بودجه‌ی دولت اولویت‌های واقعی‌اش را روی کاغذ نشان می‌دهد. همه توصیفی و مقایسه‌ای است، بدونِ داوری. منابعِ کلیدی در درسِ اول معرفی می‌شوند.

۵ دوره۴۰ درس
چرا بعضی کشورها پولدارند و بعضی فقیر؟

دو کشور را کنارِ هم بگذار: یکی شهروندانش ثروتمندند و دیگری مردمش در فقر. چرا؟ این موضوع سه خانواده‌ی بزرگِ توضیح را می‌بیند — جغرافیا و آب‌وهوا، میراثِ استعمار و تاریخ، و کیفیتِ نهادها — هر کدام را در قوی‌ترین شکلش به‌علاوه‌ی نقدِ اصلی‌اش؛ کشورهایی که در یک نسل خودشان را از فقر بیرون کشیدند و اینکه چطور؛ «نفرینِ منابع» و چرا نفت گاهی به‌جای نعمت دردسر می‌شود؛ نابرابری هم بینِ کشورها و هم درونِ هر کشور؛ و کمکِ خارجی و اینکه واقعاً کار می‌کند یا نه. همه توصیفی و مقایسه‌ای، بدونِ داوریِ سیاسیِ روز — هدف این است که یاد بگیری چطور درباره‌ی این پرسش فکر کنی، نه اینکه یک جواب به تو بدهد.

۵ دوره۴۰ درس
اقتصادِ به‌هم‌وصلِ جهان

موضوعِ ۲۵ نشان داد چرا اقتصاد سیاسی است؛ موضوعِ ۲۶ پرسید چرا بعضی کشورها فقیرند. این موضوعِ پایانیِ خوشه‌ی «پول و قدرت» سراغِ قواعدِ خودِ اقتصادِ جهانی می‌رود: جهانی‌شدن و اینکه چه کسی برد و چه کسی باخت؛ صندوقِ بین‌المللی پول و بانکِ جهانی؛ دعوای دویست‌ساله‌ی تجارتِ آزاد در برابرِ حمایت؛ آنچه وقتی یک کارخانه به کشورِ دیگر منتقل می‌شود واقعاً رخ می‌دهد؛ بحران‌های مالیِ ۱۹۲۹ و ۲۰۰۸؛ و تحریم به‌عنوانِ یک سلاحِ اقتصادی. همه توصیفی و مقایسه‌ای، بدونِ داوریِ سیاسیِ روز — هدف فهمِ سازوکارهاست، نه گرفتنِ یک نتیجه‌ی از پیش‌آماده.

۶ دوره۴۸ درس
چرا کشورها نمی‌توانند به هم اعتماد کنند؟

این موضوع اولین موضوعِ خوشه‌ی «بازیِ کشورها» است و وارد حوزه‌ای می‌شود که قواعدش با سیاستِ داخلی فرق دارد: روابطِ میانِ کشورها، جایی که هیچ دولتِ جهانی‌ای بالای سرِ همه نیست. این موضوع سه نگاهِ بزرگِ نظریِ روابطِ بین‌الملل را — واقع‌گرایی، لیبرالیسم، و سازه‌انگاری — هرکدام در قوی‌ترین شکلش معرفی می‌کند: چرا برخی می‌گویند «همه‌چیز قدرت است»، چرا برخی می‌گویند «تجارت و نهادها جنگ را کم می‌کنند»، و چرا برخی می‌گویند «دشمن و دوست ساخته‌ی ذهنِ ماست». در پایان یاد می‌گیریم چطور یک رویداد را از سه زاویه‌ی متفاوت — فرد، دولت، و نظامِ جهانی — هم‌زمان ببینیم. کاملاً توصیفی: هدف داشتنِ ابزاری برای فهمِ سیاستِ جهانی است، نه گرفتنِ طرف در دعواهای امروز.

۵ دوره۴۰ درس
جنگ و صلح: قدیمی‌ترین مسئله‌ی سیاست

موضوعِ ۲۸ جعبه‌ابزاری ساخت — آنارشی، سه نظریه‌ی بزرگ، سه سطحِ تحلیل. این موضوع همان جعبه‌ابزار را روی قدیمی‌ترین و سنگین‌ترین مسئله‌ی سیاستِ جهانی می‌برد: جنگ. از قدرتِ سخت و نرم، تا اینکه چرا جنگ‌ها با وجودِ هزینه‌ی هنگفتشان شروع می‌شوند، بازدارندگیِ هسته‌ای، قواعدِ حقوقیِ جنگ، صلح‌سازی، و شکل‌های تازه‌ی جنگ — نیابتی، سایبری، خاکستری. کاملاً توصیفی و مقایسه‌ای؛ هدف فهمِ سازوکارهاست، نه داوری درباره‌ی درگیری‌های امروز.

۶ دوره۴۸ درس
سازمان ملل و این‌همه نهادِ بین‌المللی به چه دردی می‌خورند؟

موضوع‌های ۲۸ و ۲۹ بارها به نهادهایی مثلِ سازمانِ ملل، NPT، و دیوانِ کیفریِ بین‌المللی اشاره کردند بدونِ اینکه واردِ جزئیاتشان شوند. این موضوع خودِ این نهادها را می‌بیند: دیپلماسی چطور واقعاً کار می‌کند، چرا پنج کشور در شورای امنیت حقِ وتو دارند، اتحادیه‌های منطقه‌ای چه تفاوتی با هم دارند، حقوقِ بین‌الملل بدونِ پلیس یعنی چه، و قراردادهای جهانی چطور کشورهای رقیب را وادار به همکاری می‌کنند. کاملاً توصیفی؛ هدف فهمِ سازوکارهاست، نه داوری.

۵ دوره۴۰ درس
نقشه‌ی قدرت در حالِ تغییر است

این موضوع آخرین موضوعِ خوشه‌ی «بازیِ کشورها» است و ابزارهای سه موضوعِ قبلی — آنارشی و نظریه‌ها، جنگ و صلح، نهادهای بین‌المللی — را روی نقشه‌ی واقعیِ جهان پیاده می‌کند: جغرافیا چطور محدودیت و فرصت می‌سازد، نظامِ جهانی از دو ابرقدرت به چه چیزی تغییر کرده، رقابتِ قدرت‌های بزرگ از نگاهِ چند نظریه چطور تحلیل می‌شود، چرا برخی نقطه‌های نقشه «داغ» می‌مانند، و چرا آب و انرژی و مسیرهای تجاری خودشان میدانِ رقابت‌اند. این موضوع کاملاً توصیفی و تاریخی است: هدف دادنِ ابزاری برای فهمِ الگوهاست — نظریه، تاریخ، جغرافیا — نه گرفتنِ طرف یا پیش‌بینیِ رویدادهای درحالِ‌وقوع.

۵ دوره۴۰ درس
دموکراسی‌ها چطور می‌میرند؟

این موضوع اولین موضوعِ خوشه‌ی «سیاستِ فردا» است و می‌پرسد: امروز که دموکراسی‌ها به‌ندرت با کودتای نظامی سرنگون می‌شوند، چه اتفاقی برایشان می‌افتد؟ پاسخ از پژوهشِ علومِ سیاسیِ تطبیقی می‌آید: یک الگوی تدریجی و قانونی که رهبرانِ منتخب، قدم‌به‌قدم و اغلب با پوششِ قانون، قواعدِ بازی را به نفعِ خودشان تغییر می‌دهند. این موضوع این الگو را با نمونه‌های تاریخیِ مستندِ چند کشور — نه یک کشورِ خاص — نشان می‌دهد، و در پایان می‌پرسد دموکراسی‌ها چطور از خودشان دفاع می‌کنند. کاملاً توصیفی: هدف دیدنِ الگوهاست، نه گرفتنِ طرف در سیاستِ داخلیِ هیچ کشوری.

۶ دوره۴۸ درس
فساد: پولی که به جایی که باید نمی‌رود

این موضوع دومین موضوعِ خوشه‌ی «سیاستِ فردا» است و می‌پرسد: وقتی قدرتِ عمومی برای منفعتِ خصوصی به کار می‌رود، این دقیقاً چه شکل‌هایی دارد، چرا خودش را تکرار می‌کند، چه کسانی وظیفه‌ی مچ‌گیری دارند، و — مهم‌تر از همه — آیا واقعاً می‌شود آن را کم کرد؟ پاسخِ آخر از دو نمونه‌ی تاریخیِ مستند می‌آید که هر دو، در بازه‌ای نسبتاً کوتاه، فسادِ سیستماتیک را به‌طورِ چشمگیر کاهش دادند. کاملاً توصیفی و تطبیقی: هدف دیدنِ سازوکارهاست، نه اتهام‌زنی به هیچ کشورِ خاصی.

۵ دوره۴۰ درس
وقتی تکنولوژی وارد سیاست می‌شود

این موضوع سومین موضوعِ خوشه‌ی «سیاستِ فردا» است و می‌پرسد: وقتی هوش مصنوعی، رأیِ الکترونیک، رمزارز، نظام‌های نمره‌دهی و رسانه‌ی مصنوعی وارد سیاست می‌شوند، دقیقاً چه چیزی عوض می‌شود و چه چیزی نه؟ نگاهِ موضوع این است که فناوری معمولاً پرسش‌های اصلیِ سیاست — چه کسی قدرت دارد، بر چه پایه‌ای مشروع است، چه کسی پاسخگوست، چه کسی می‌تواند تصمیمی را به چالش بکشد — را عوض نمی‌کند، اما شیوه، سرعت، مقیاس و میزانِ آشکاریِ اعمالِ قدرت را دگرگون می‌کند. کاملاً توصیفی و تطبیقی: هدف دیدنِ سازوکارها و بده‌بستان‌هاست، نه داوری درباره‌ی یک فناوری یا یک کشور.

۵ دوره۴۰ درس
مسئله‌های بزرگی که هیچ کشوری تنها حلشان نمی‌کند

این موضوع، آخرین موضوعِ نقشه‌ی سیاست، به پنج چالشِ بزرگ می‌پردازد که یک ساختارِ مشترک دارند: تغییرِ اقلیم، مهاجرت، خودکارسازیِ کار، پیرشدنِ جمعیت، و همه‌گیریِ بعدی. در هر پنج، سود یا زیان به‌طورِ گسترده پخش می‌شود اما هزینه‌ی اقدام روی دوشِ هرکسی که اقدام می‌کند متمرکز است، هیچ حکومتِ جهانی‌ای برای اجرای توافق وجود ندارد، و بینِ زمانِ پرداختِ هزینه و رسیدنِ فایده فاصله هست. هدفِ موضوع دیدنِ این ساختارِ «کنشِ جمعی» و بررسیِ رویکردهای اصلیِ سیاستی است — کاملاً توصیفی و تطبیقی، بدونِ داوری درباره‌ی اینکه کدام رویکرد درست است.

۵ دوره۴۰ درس

چرا سیاست یاد بگیریم؟

این دسته بزرگ‌ترین دسته‌ی زبرا لرن است و از «سیاست همه‌جا هست، حتی وقتی اسمش را نمی‌بریم» شروع می‌شود، از ایدئولوژی‌ها (لیبرالیسم، محافظه‌کاری، سوسیالیسم) و ساختار حکومت (قانون اساسی، سه قوه، انتخابات) عبور می‌کند، تا به مسائل جهانی مثل تغییر اقلیم، مهاجرت و آینده‌ی دموکراسی می‌رسد.

هدف این دسته در زبرا لرن طرفداری از یک دیدگاه سیاسی خاص نیست؛ توضیح بی‌طرفانه‌ی مفاهیم است، با منبع مشخص برای هر موضوع، تا خودت بتوانی تحلیل کنی، نه این‌که فقط یک نتیجه را حفظ کنی.

اولین درس فقط چند دقیقه طول می‌کشد.

ثبت‌نام رایگان است؛ یک موضوع انتخاب کن و همین حالا شروع کن.

مسکات زبرا لرن در حال دست تکان دادن