آموزش رایگان سیاست
رسانه: کسی که تعیین می‌کند به چه چیزی فکر کنیم
ما بیشترِ چیزهایی را که درباره‌ی سیاست می‌دانیم مستقیم ندیده‌ایم؛ از رسانه شنیده‌ایم. این موضوع می‌پرسد آن واسطه چطور کار می‌کند. چرا به رسانه می‌گویند «قوه‌ی چهارم» و برای دموکراسی چه کارهایی باید بکند؛ چرا رسانه به ما نمی‌گوید «چه» فکر کنیم اما به‌طرزِ چشمگیری تعیین می‌کند «به چه چیزی» فکر کنیم (تعیینِ دستورِ کار، پرایمینگ، قاب‌بندی)؛ پشتِ هر رسانه یک مالک و یک منبعِ درآمد است و این ساختار خروجی را شکل می‌دهد؛ شبکه‌های اجتماعی چطور سردبیرِ انسانی را با الگوریتم عوض کردند و بحثِ حباب و خشم و قطبی‌سازی چقدر در شواهد پایه دارد؛ پروپاگاندا از پوسترهای جنگِ جهانی تا ترِندهای ساختگی؛ و خبرِ جعلی، بات، عملیاتِ نفوذ و آنچه واقعاً از آن‌ها می‌دانیم. همه‌ی مطالب توصیفی و مقایسه‌ای است، بدونِ داوری درباره‌ی رسانه‌ها یا دعواهای جاری. منابعِ کلیدیِ کلِ موضوع در درسِ اول معرفی می‌شوند.
- ۶ دوره
- ۴۸ درس
- مبتدی
- آزمون پایانی و مدرک
سرفصل‌ها
قوه‌ی چهارم: رسانه برای چه کاری است؟
مبتدیچرا در کنارِ سه قوه‌ی رسمی، به رسانه می‌گویند «قوه‌ی چهارم»؟ این دوره از ایده‌ی تاریخیِ رکنِ چهارم و نقشِ «سگِ نگهبان» شروع می‌کند، چهار منبعِ کلیدیِ کلِ موضوع را معرفی می‌کند (لیپمن، مک‌کامز و شاو، هرمن و چامسکی، هالین و مانچینی)، و بعد سراغِ کارهایی می‌رود که رسانه قرار است برای دموکراسی انجام دهد: خبررسانی و دیده‌بانی، پاسخ‌خواهی، میدانِ عمومی، تعیینِ دستورِ کار، و هم‌بستگی. سپس نشان می‌دهد «رسانه‌ی آزاد» یک مدلِ واحد نیست (سه الگوی هالین و مانچینی؛ چهار نظریه‌ی مطبوعات؛ شاخص‌های آزادیِ مطبوعات)، و اینکه «خبر» یک آینه نیست بلکه یک انتخابِ ساخته‌شده است (ارزش‌های خبری، دروازه‌بانی). در پایان انواعِ سوگیری را از هم جدا می‌کند — و اینکه فقط چپ و راست نیست.
۸ درسرسانه نمی‌گوید چه فکر کن، می‌گوید به چه چیزی فکر کن
مبتدیمحکمترین یافته‌ی پژوهشِ رسانه این است: رسانه شاید نتواند به تو بگوید «چه» فکر کن، اما به‌طرزِ چشمگیری تعیین می‌کند «به چه چیزی» فکر کنی. این دوره از مطالعه‌ی «چپل‌هیل» (مک‌کامز و شاو، پژوهشِ ۱۹۶۸، انتشارِ ۱۹۷۲) شروع می‌کند که اولین‌بار این اثر را اندازه گرفت، و آن را به دو سطح می‌شکند: کدام موضوع‌ها برجسته می‌شوند، و کدام «صفت‌های» آن موضوع‌ها. بعد سه سازوکارِ نزدیک به هم را باز می‌کند: «پرایمینگ» (آیینگار و کیندر، «اخباری که مهم است»، ۱۹۸۷) که معیارِ قضاوتِ مردم از رهبران را جابه‌جا می‌کند؛ «قاب‌بندی» (انتمن، ۱۹۹۳؛ قابِ موردی در برابرِ موضوعی، آیینگار، ۱۹۹۱) که همان واقعیت را دو جور روایت می‌کند؛ و اینکه چه کسی خودِ دستورِ کارِ رسانه را می‌چیند (رسانه‌های مرجع، منابع و روابطِ عمومی، و بحثِ «اثرِ سی‌ان‌ان»). در پایان مرزهای نظریه را در دنیای پرگزینه‌ی دیجیتال می‌بیند: تکه‌تکه‌شدنِ مخاطب، تعیینِ دستورِ کارِ معکوس، و پرایر، «دموکراسیِ پساپخش» (۲۰۰۷). همه‌ی مطالب توصیفی و مقایسه‌ای است، بدونِ داوری.
۸ درسپشتِ هر رسانه: مالک، پول، و سوگیری
مبتدیهیچ رسانه‌ای در خلأ کار نمی‌کند: یکی مالکش است و یک جایی پولش درمی‌آید. این دوره نشان می‌دهد چطور «مدلِ درآمد» و «ساختارِ مالکیت» خروجیِ رسانه را شکل می‌دهند — بیشتر از سوگیریِ فردیِ یک خبرنگار. چهار راهِ پول‌درآوردن از خبر و انگیزه‌ای که هرکدام می‌سازد؛ مدلِ «آگهی‌محور» و ایده‌ی «اگر پول نمی‌دهی، محصولْ تویی»؛ تمرکزِ مالکیت (بگدیکیان: از حدودِ پنجاه شرکت به چند) و نقدِ متقابلش؛ «مدلِ پروپاگاندای» هرمن و چامسکی و پنج صافی‌اش — در قوی‌ترین شکل و همراه با نقدهای جدی؛ یک تورِ کوتاه از اینکه در کشورهای مختلف خبر چطور تأمینِ مالی می‌شود؛ و انواعِ سوگیری که ربطی به چپ و راست ندارند (تجاری، دسترسی، تصویری، تسخیر). همه‌ی مطالب توصیفی و مقایسه‌ای است، بدونِ داوری درباره‌ی رسانه‌ای خاص.
۸ درسشبکههای اجتماعی: الگوریتم، حباب، و خشم
مبتدیشبکههای اجتماعی سردبیرِ انسانی را با یک الگوریتم عوض کردند که برای هر کاربر یک خوراکِ شخصی را بر پایه‌ی «درگیرسازی» رتبه‌بندی می‌کند: احتمالِ کلیک و لایک و کامنت و بازنشر و زمانِ ماندن. این دوره اول نظریه‌ی «حبابِ فیلتر» و «اتاقِ پژواک» را در قوی‌ترین شکلش می‌گوید، بعد شواهدِ مخالف را می‌آورد: حباب واقعی است اما کوچک‌تر و متمرکزتر از روایتِ رایج، و دستِ‌کم به‌اندازه‌ی الگوریتم محصولِ انتخابِ خودِ کاربر. سپس سراغِ پخش می‌رود: چرا محتوای اخلاقی-هیجانی و خصومت با گروهِ بیرونی بازنشرِ بیشتری می‌گیرد (بریدی و همکاران، ۲۰۱۷)، و چرا خبرِ دروغ سریع‌تر و دورتر از خبرِ راست پخش می‌شود (وسوقی، روی و آرال، ۲۰۱۸). بعد طراحیِ اعتیادآور و «اقتصادِ توجه» (تیم وو، «سوداگرانِ توجه») را باز می‌کند، و در پایان شواهدِ مختلطِ رابطه‌ی شبکه‌ی اجتماعی و قطبی‌شدنِ عاطفی را می‌سنجد (باکسل و همکاران؛ آزمایشِ تصادفیِ غیرفعال‌سازیِ آلکات و همکاران، ۲۰۲۰؛ مطالعه‌های انتخاباتیِ ۲۰۲۰ فیس‌بوک و اینستاگرام). همه‌ی مطالب توصیفی و کالیبره است، بدونِ داوری درباره‌ی هیچ پلتفرم یا شرکتی.
۸ درسپروپاگاندا: از پوستر تا ترِند
مبتدیپروپاگاندا یک اختراعِ تازه نیست و یک تکنیکِ واحد هم نیست. این دوره از تعریفِ دقیقِ آن شروع می‌کند (عامدانه، نظام‌مند، در خدمتِ فرستنده — جاوت و اودانل؛ الول و تمایزِ «تحریک» و «یکپارچه‌سازی») و تاریخِ خودِ واژه را دنبال می‌کند: از یک نهادِ کاتولیکیِ ۱۶۲۲ تا دشنامی که پس از جنگِ جهانیِ اول شد. بعد پنج ایستگاهِ تاریخی: کمیته‌ی کریل در جنگِ جهانیِ اول؛ ادوارد برنیز و بازنام‌گذاریِ پروپاگاندا به «روابطِ عمومی»؛ عصرِ پوستر و رادیو و سینما در دهه‌ی ۱۹۳۰–۴۰ (آلمانِ نازی، آجیت‌پراپِ شوروی، و پروپاگاندای متفقین) به‌همراهِ «هفت ترفندِ» ۱۹۳۷؛ «اقداماتِ فعالِ» جنگِ سرد و نمونه‌ی «عملیاتِ اینفکشن»؛ و سرانجام پروپاگاندای محاسباتیِ امروز (مزرعه‌ی ترول، بات، چمن‌کاریِ مصنوعی، و ترِندِ ساختگی). رشته‌ی مشترک: تکنیکِ کهنه، ابزارِ نو. همه‌ی مطالب تاریخی و توصیفی است، بدونِ داوری.
۸ درسخبرِ جعلی، بات، و کارزارِ نفوذ
مبتدیآخرین دوره‌ی موضوع سراغِ ترسناک‌ترین بخشِ بحث می‌رود — و نشان می‌دهد شواهد اغلب از تیترها آرام‌ترند. سه واژه‌ای که قاطی می‌شوند (بدآگاهی، کج‌آگاهی، زیان‌آگاهی — واردل و درخشان، «اختلالِ اطلاعاتی»، ۲۰۱۷) و هفت نوعِ محتوای گمراه‌کننده؛ بات، ساک‌پاپت، و «رفتارِ هماهنگِ غیرِاصیل»، و تفاوتِ «دسترسیِ زیاد» با «اثرِ زیاد»؛ عملیاتِ نفوذِ ۲۰۱۶ و آنچه پژوهش‌های سنجشِ اثر واقعاً نشان دادند؛ دیپ‌فیک، «سودِ دروغ‌گو»، و منشأِ محتوا؛ اینکه راست‌آزمایی چقدر جواب می‌دهد (و افسانه‌ی «اثرِ معکوس»)؛ و «پیش‌بُنکنی» و ایمن‌سازیِ شناختی. درس ۷ کلِ موضوع ۲۳ را جمع می‌بندد و پل می‌زند به موضوعِ ۲۴ («جعبه‌ابزار»). همه‌ی مطالب توصیفی و کالیبره است، بدونِ داوری.
۸ درس
موضوع‌های دیگر سیاست
همه‌ی موضوع‌های سیاست
اولین درس فقط چند دقیقه طول می‌کشد.
ثبت‌نام رایگان است؛ یک موضوع انتخاب کن و همین حالا شروع کن.
